Fjárhagsaðstoð sveitarfélaga: leið fyrir atvinnulausa sem eiga ekki aðra möguleika

Fyrir hverja er aðstoðin?

Samkvæmt island.is er fjárhagsaðstoð sveitarfélaga tímabundin aðstoð fyrir fólk sem hefur engar aðrar tekjur. Þú sækir um hjá því sveitarfélagi þar sem þú átt lögheimili.

Áður en sótt er um þarf að kanna hvort réttur sé til annarra greiðslna, svo sem atvinnuleysisbóta, greiðslna úr sjúkrasjóði eða lífeyrissjóði eða bóta frá Tryggingastofnun. Sveitarfélagið lítur á aðstoðina sem síðasta úrræði.

Fyrir marga er fyrsta skrefið samtal við félagsráðgjafa. Hann getur bent á úrræði sem þú vissir ekki af, svo sem sérstakar greiðslur vegna barna eða tannlækninga, og hjálpað til við að fylla út umsóknina.

Lán eða styrkur?

Á island.is er aðstoðin kölluð tímabundin fjárhagsaðstoð og ekki lýst sem láni. Í Reykjavík getur hún hins vegar verið annaðhvort lán eða styrkur, eftir aðstæðum. Ekki er hægt að gera ráð fyrir að það sé eins annars staðar.

Spurðu félagsráðgjafann fyrirfram hvort aðstoðin verði endurkræf og með hvaða skilmálum. Svarið ræður því hvort hún bætir stöðuna eða býr til nýja skuld.

Reglurnar eru mismunandi eftir sveitarfélögum

Hvert sveitarfélag setur eigin reglur á grundvelli laga um félagsþjónustu sveitarfélaga. Norræna upplýsingaveitan Info Norden lýsir aðstoðinni sem tvískiptri: framfærslustyrk og sérstökum greiðslum, til dæmis vegna barna, tannlækninga eða stofnunar heimilis.

Í Reykjavík eru viðmiðunarfjárhæðir birtar á vef borgarinnar, og þar er hámark fyrir einstakling annað en fyrir hjón eða sambúðarfólk. Skoðaðu alltaf núgildandi reglur þíns sveitarfélags, því fjárhæðir og skilyrði breytast.

Hvernig er sótt um?

Flest sveitarfélög nota rafræna umsókn í gegnum island.is. Þar er meðal annars spurt um búsetu og tekjur síðustu þriggja mánaða, og þú færð tölvupóst þegar umsóknin hefur verið afgreidd eða ef gögn vantar.

Í Reykjavík er umsóknin send inn á rafrænu formi með rafrænum skilríkjum og sótt er um einn mánuð í einu. Nýir umsækjendur þurfa að mæta í þjónustumiðstöð til að sanna á sér deili innan tveggja virkra daga.

Haltu tölvupósti þínum og rafrænum pósthólfum opnum, því tilkynningar um fylgigögn og niðurstöðu berast þar.

• Rafræn skilríki flýta ferlinu
• Sækja þarf um fyrir hvern mánuð fyrir sig
• Ef umsókn er synjað má skjóta málinu til úrskurðarnefndar velferðarmála

Hvað mat sveitarfélagið horfir á

Sveitarfélagið skoðar tekjur, eignir og útgjöld. Aðstoðin er venjulega veitt til eins mánaðar í senn og ákvarðanir ná alla jafna yfir ekki meira en þrjá mánuði, samkvæmt Info Norden.

Ef þú hefur fengið aðstoð lengur en þrjá mánuði er sjálfsagt að fara yfir stöðuna með ráðgjafa og skoða tilvísun til Umboðsmanns skuldara.

Hafðu tilbúin gögn um tekjur síðustu mánaða, leigusamning og yfirlit yfir skuldir. Því skýrari sem upplýsingarnar eru, þeim mun hraðar gengur afgreiðslan, og þú forðast að umsókn sé send til baka vegna vöntunar á gögnum.

Hvenær kemur banki til greina?

Ef eina innkoma þín er fjárhagsaðstoð er ólíklegt að bankar telji hana næga tryggingu fyrir afborgunum, þar sem hún er tímabundin og matskennd. Sá sem tekur lán við slíkar aðstæður ber mikla áhættu á vanskilum.

Skynsamlegra er að nota félagslega ráðgjöf, semja um greiðslufresti og athuga rétt til húsnæðisbóta áður en lán er skoðað.

Ef þú ákveður samt að fara í banka skaltu vera hreinskilin eða hreinskilinn um tekjur þínar. Of há lánsfjárhæð getur leitt til vanskila sem skerða lánshæfi og gera framtíðarlán dýrari.

Ímyndað dæmi

Gerum ráð fyrir einstaklingi sem hefur verið án vinnu um tíma, hefur lokið bótatímabili og er með leigusamning. Hann sækir um aðstoð og fær synjun því tekjur hans voru taldar yfir viðmiði.

Í stað þess að fara strax í lán getur hann óskað eftir rökstuðningi, látið félagsráðgjafa meta undantekningu og vísað málinu til úrskurðarnefndar. Dæmið er aðeins til útskýringar.

Annað dæmi: einstæð móðir án vinnu fær hluta af kostnaði vegna barna greiddan sem sérstaka greiðslu, en nýtir aðstoðina ekki sem grunn fyrir lán. Hún forgangsraðar föstum útgjöldum og leitar ráðgjafar um skuldir sínar.

Varúð við fjársvikum og vafasömum lánum

Opinber aðstoð er aldrei skilyrt greiðslu til þriðja aðila. Ef einhver býðst til að útvega aðstoð gegn gjaldi, eða biður um aðgang að bankareikningi, er ástæða til að hætta.

Neyðarlán með mjög háum kostnaði geta gert stöðuna verri. Berðu saman árlega hlutfallstölu kostnaðar og lestu skilmála áður en þú skrifar undir.

Hafðu í huga að félagsþjónustan skuldbindur þig ekki til að taka lán. Þú getur alltaf óskað eftir tíma til að hugsa málið og rætt við ráðgjafa sem er óháður lánveitanda.