Bílalán fyrir atvinnulausa einstaklinga á Íslandi: hvað er raunhæft?

Hvernig bílalán eru byggð upp hér á landi

Bílalán á Íslandi eru yfirleitt veitt með veði í bílnum sjálfum. Landsbankinn lánar samkvæmt vefsíðu sinni allt að 80% af kaupverði bíls og lánstíminn getur verið allt að átta ár. Arion banki miðar einnig við allt að 80% af kaupverði.

Af þessu leiðir að þú þarft sjálf eða sjálfur að leggja fram um fimmtung verðsins úr eigin vasa. Þegar tekjur eru litlar skiptir eigið framlag miklu máli, því það lækkar lánsfjárhæðina og dregur úr áhættu þess sem lánar.

Atvinnuleysisbætur sem hluti af greiðslugetu

Bankar skoða hvaða tekjur þú hefur og hversu stöðugar þær eru. Atvinnuleysisbætur eru tímabundnar, og því er eðlilegt að lánveitandi spyrji hversu lengi þær vara og hvað tekur við að bótatímabili loknu.

Upplýsingar um bótarétt og bótatímabil færðu hjá Vinnumálastofnun. Taktu þær með í reikninginn áður en þú ákveður mánaðarlega greiðslu, því greiðslan á að rúmast innan ráðstöfunartekna jafnvel þótt tekjurnar lækki.

• Staðfesting á bótum eða öðrum greiðslum síðustu mánuði
• Yfirlit yfir skuldir og fastar mánaðarlegar greiðslur
• Upplýsingar um maka eða annan umsækjanda ef hann tekur þátt í láninu

Greiðslumat: hvenær þess er krafist

Hjá Landsbankanum er greiðslumat krafist þegar lánið fer yfir ákveðin mörk, sem bankinn miðar við einstakling annars vegar og par hins vegar. Það er gert rafrænt með rafrænum skilríkjum og bankinn sækir gögn til Creditinfo og Ríkisskattstjóra. Hjón og sambúðarfólk eru metin saman.

Mörkin geta breyst, svo skoðaðu núgildandi upplýsingar á vef bankans. Hjá öðrum lánveitendum geta reglur verið aðrar, og hjá Arion banka fer umsókn um bílalán í gegnum bílasala sem sendir hana inn fyrir þína hönd.

Maki, ábyrgðarmaður og eigið framlag

Ef sambúðarmaki er í vinnu getur umsókn þeirra beggja styrkt stöðuna, enda er greiðslugeta þá metin út frá sameiginlegum tekjum og útgjöldum. Hafðu í huga að báðir aðilar bera þá ábyrgð á láninu.

Ábyrgðarmaður er þungt skref fyrir þann sem tekur það að sér. Hann getur þurft að greiða skuldina ef þú ræður ekki við hana. Ræddu opinskátt hvað gerist ef tekjur þínar breytast, og ekki biðja um ábyrgð nema þú sért viss um að geta staðið undir láninu.

Þá getur hærra eigið framlag, til dæmis með sparnaði eða fé frá fjölskyldu, minnkað lánið svo að mánaðarleg greiðsla verði viðráðanleg.

Hvað á að bera saman áður en skrifað er undir

Berðu saman árlega hlutfallstölu kostnaðar frekar en nafnvexti eina og sér. Hún tekur mið af lántökugjaldi og öðrum kostnaði og gefur sanngjarnari mynd af heildarverði lánsins.

Athugaðu líka hvort hægt sé að greiða lánið upp fyrir tímann án kostnaðar. Landsbankinn tekur fram að hægt sé að greiða bílalán upp án aukakostnaðar í netbanka eða appi, sem gefur svigrúm ef tekjur batna.

Rekstrarkostnaður bílsins er jafn mikilvægur og afborgunin sjálf.

• Tryggingar, þar með talin kaskótrygging ef lánveitandi krefst hennar
• Bifreiðagjöld, skoðun og viðhald
• Eldsneyti eða rafmagn eftir tegund bílsins
• Lántökugjald og önnur gjöld, auk vaxta

Leiðir sem geta verið ódýrari en lán

Ef bílalán er ekki raunhæft núna eru til aðrar leiðir. Notaður og ódýrari bíll krefst minna fjármagns og getur oft verið greiddur að mestu með sparnaði. Sumir bíða þar til staðan á vinnumarkaði er skýrari.

Lán frá ættingja getur hentað ef það er skriflegt, með skýrum greiðsluskilmálum. Það kemur í veg fyrir misskilning og hlífir samböndum.

Ef þú ert þegar í vanskilum eða skuldir hafa safnast upp skaltu leita ráðgjafar áður en þú tekur nýtt lán. Umboðsmaður skuldara veitir ókeypis ráðgjöf fyrir einstaklinga í greiðsluvanda.

Dæmi til útskýringar

Gerum ráð fyrir að notaður bíll kosti 2.000.000 króna. Með 80% hámarkslánshlutfalli yrði lánið mest 1.600.000 krónur og eigið framlag að minnsta kosti 400.000 krónur. Talan er aðeins dæmi um reikninginn, ekki loforð um lánskjör.

Næsta skref er að leggja saman afborgun, tryggingar, gjöld og eldsneyti og bera niðurstöðuna saman við ráðstöfunartekjur eftir að bótatímabili lýkur. Ef dæmið gengur aðeins upp í bestu tilfellum er skynsamlegt að leita að ódýrari bíl.

Varúð: gjöld fyrirfram og óþekktir lánveitendur

Treystu ekki aðilum sem krefjast greiðslu áður en lán er afgreitt eða lofa láni án nokkurs mats. Lögmætir lánveitendur taka gjöld af láninu sjálfu, ekki sem fyrirframgreiðslu inn á reikning einstaklings.

Notaðu aðeins þekkta banka og fjármálafyrirtæki, lestu skilmála vandlega og taktu þér tíma. Bílasali getur veitt upplýsingar um fjármögnun, en ákvörðunin er þín.